होर्मुजको जलमार्गमा चीनको भूमिकामा ट्रम्पको असन्तुष्टि, सी जिनपिङसँगको शिखर वार्ता स्थगित गर्ने धम्की

सोमबार ह्वाइट हाउसमा भएको एक कार्यक्रममा ट्रम्पले भने, "हामीले करिब एक महिनाको लागि यसलाई स्थगित गर्न अनुरोध गरेका छौं।" उनले यो स्थगनालाई मध्यपूर्वी संकट र होर्मुजको जलमार्गको सुरक्षामा चीनको भूमिकासँग जोडेका छन्। मार्च ३१ देखि अप्रिल २ सम्म बेइजिङमा हुने भनिएको यो शिखर वार्ता अब प्रश्नमा परेको छ।

"जलमार्गबाट फाइदा उठाउने मानिसहरूले त्यहाँ कुनै नराम्रो घटना नहोस् भनेर सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्नु उचित हो," ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई भने। उनले चीनको मध्यपूर्वी तेलमाथिको निर्भरतालाई जोड दिए। विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल उपभोक्ता भएको चीनले यो जलमार्गबाट ठूलो मात्रामा तेल आयात गर्छ।

होर्मुजको जलमार्ग विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिको महत्वपूर्ण बिन्दु हो। यो बन्द भएमा एशियाली अर्थतन्त्रमा अमेरिकाभन्दा बढी प्रभाव पर्नेछ। ट्रम्पको यो माग अमेरिका-इरान द्वन्द्वले अन्तर्राष्ट्रिय नौवहनमा असर गरिरहेका बेला क्षेत्रीय सुरक्षामा बेइजिङलाई सक्रिय बनाउने रणनीतिको हिस्सा हो।

ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूले बेलायत, दक्षिण कोरिया र जापानजस्ता मित्र राष्ट्रहरूसँग मिलेर रणनीतिक जलमार्गको सुरक्षा गर्ने योजना बनाएको बताएका छन्। यद्यपि, चीनले इरानप्रति ट्रम्पको आक्रामक दृष्टिकोणको आलोचना गरेको छ र दबाबका बावजुद शिखर वार्ताको तयारीबाट पछि हट्ने संकेत देखाएको छैन।

स्थगनको यो धम्की ट्रम्पको वार्ता रणनीतिको चिनारी ढाँचा हो। उनले विगतमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताहरूमा अन्तिम समयमा दबाब बनाउने रणनीति अपनाएका छन्। सीसँगको अक्टोबरको बैठक अघि पनि यस्तै चेतावनी दिएका थिए, जसको परिणाम व्यापारिक युद्धमा कमजोर युद्धविरामको रूपमा आएको थियो।

रोचक कुरा के छ भने, चीनले सुरुमा नै शिखर वार्तालाई अप्रिलमा सार्न अनुरोध गरेको थियो। उनीहरूले आर्थिक र कूटनीतिक सम्झौताको लागि बढी समय चाहिएको भनेका थिए। कुनै पनि ढिलाइले बेइजिङको मौलिक प्राथमिकतासँग मेल खाने हुनसक्छ।

यो शिखर वार्ताले निरन्तरको व्यापारिक तनाव समाधान गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो। हालैका रिपोर्टहरूले देखाउँछ कि महत्वपूर्ण बैठक अघि चीनको व्यापारिक मुनाफा रेकर्ड स्तरमा पुगेको छ। बेइजिङले सन् २०२६ अमेरिका-चीन सम्बन्धको लागि "ऐतिहासिक वर्ष" बन्ने आशा व्यक्त गरेको छ।